De Week van gebed voor eenheid van christenen staat in 2026 in het teken van het verlangen naar eenheid: “Eén lichaam en één geest, zoals u één hoop hebt op grond van uw roeping” (Efeziërs 4 vers 4 NBV21). Er is in Oostende een oecumenische gebedsdienst op donderdag 22 januari om 19.00 uur in De Bron (pinkstergemeente), Bronstraat 8.
Mogen allen één zijn…
‘Oecumene’ staat voor alle vormen van dialoog tussen de verschillende christelijke kerken en voor het zoeken naar eenheid in de verscheidenheid. Dat rooms-katholieken, protestanten, orthodoxen, evangelicalen, anglicanen en nog andere christenen onderling verdeeld zijn of zelfs in conflict leven, is geen detail. Het is een fundamenteel probleem voor het getuigenis van eenheid waartoe de leerlingen van Jezus in deze wereld geroepen zijn. Denk aan Jezus’ gebed ‘Mogen allen één zijn, Vader’ (Joh 17).
‘De geloofwaardigheid van de christelijke verkondiging zou veel groter zijn als de christenen hun verdeeldheden zouden overstijgen’, schreef paus Franciscus in Evangelii Gaudium. Hij benadrukte er het belang van de oecumenische dialoog, m.a.w. de dialoog binnen het christendom. Dit is niet hetzelfde als de interlevensbeschouwelijke dialoog (tussen allerhande levensbeschouwingen en filosofische overtuigingen) of interreligieuze dialoog (tussen verschillende godsdiensten).
Eenheid en verdeeldheid
‘Oecumene’, afkomstig van het Griekse woord ‘oikoumenè’, betekent letterlijk de bewoonde wereld. Het bevat het woord ‘oikos’ (huis) of in ruimere zin: ‘bewoners van dit huis’ of ‘familie’. Zoals een familie verschillende leden heeft (met eigen karakters, meningen, gewoontes…), zo bestaat de christelijke familie uit verschillende gemeenschappen of Kerken. De oecumene is op zoek naar wat hen allen verbindt.
Wist je dat er wereldwijd in het christendom zowat 156 verschillende kerkelijke tradities zijn en wel 20.780 verschillende christelijke denominaties (strekkingen) bestaan, die zich allen op een of andere wijze op Christus en zijn evangelie beroepen? (Bron: World Christian Encyclopedia, 1982).
De oecumene heeft als voornaamste doel de zichtbare gemeenschap tussen de gedoopte christenen en hun Kerken te herstellen en onderweg aan die groeiende gemeenschap en eenheid vorm te geven. Oecumene wil Kerken en christenen verenigen, niet herenigen. Het is in die zin niet de bedoeling deze terug naar de ene en ware Kerk te brengen.
(Lees verder onder de foto)
Religieuze geschillen
De bekendste schisma’s (afscheuringen) binnen het christendom vonden plaats in de 11e eeuw (Orthodoxe Kerk) en de 16e eeuw (Protestantse en Evangelische Kerken en de Anglicaanse Kerk). Toch mogen we niet vergeten dat voorafgaand aan deze schisma’s al een aantal andere afscheuringen waren gebeurd (5e eeuw) en dit n.a.v. de concilies van Efeze en Chalcedon (o.a. de Koptische, Armeense, Syrische en Ethiopische Kerk). Ze waren het gevolg van onverzoenbare religieuze geschillen, zoals de twee naturen van Jezus (God en mens), de splitsing van het Romeinse Rijk waarbij Constantinopel hoofdstad werd, de reformatie met Luther en Calvijn of de huwelijkskwestie van Hendrik VIII, die zich prompt kroonde als hoofd van de Anglicaanse Kerk. Sommige Kerken erkennen het gezag van de paus niet als ‘opperherder’ of zijn niet gebonden aan zijn uitspraken.
In de historische Kerken wordt een schisma als een groot kwaad beschouwd, omdat daarmee het ene lichaam van Christus (de Kerk) in stukken wordt gescheurd. Sommige Kerkafdelingen voelden zich echter tot een scheuring genoodzaakt, als de moederkerk volgens hen op essentiële punten het ware christelijke geloof vaarwel had gezegd.
(Lees verder onder de foto)
Oecumenische beweging
Oecumene is al bij al een vrij recent fenomeen, dat als besef pas in de 20e eeuw is ontstaan. De oecumenische beweging is ontstaan vanuit een gevoel van ergernis dat het christendom zo versnipperd en verdeeld is. In 1908 startte de Amerikaanse anglicaanse episcopaalse priester Paul Wattson (die later Rooms-katholiek werd) met de jaarlijkse bidweek voor eenheid van de christenen, een gebedsoctaaf tussen 18 en 25 januari.
Ondertussen zijn er heel wat initiatieven genomen, geschriften opgesteld en hebben ontmoetingen plaatsgevonden met een oecumenische inslag. Zo was het bezoek van het Britse vorstenpaar Charles en Camilla aan paus Leo en hun gemeenschappelijk gebed in de Sixtijnse kapel een historisch moment. Verder zal de Rooms-katholieke Kerk in het Nederlands taalgebied de Oecumenische Bijbelvertaling (NBV2021) invoeren in de liturgie (advent 2027). Tegen dan worden nieuwe lectionaria opgemaakt. Eén Bijbelvertaling dus voor (Vlaamse) katholieken en (bijna alle) protestanten, met het oog op de verstaanbaarheid van de Schrift voor een volgende generatie.
(Johan Vervaeke)
Met dank aan het referaat van Henk Laridon, kannunik- deken in Waregem, tijdens de vormingsdag voor parochieassistenten 20/11/25
