Angst vertroebelt de ogen. Onze maatschappij met zijn vele informatie en zijn enorme mogelijkheden heeft tegelijk grote ‘blinde vlekken’. En de angst maakt mensen hard en meedogenloos tegenover de nood van anderen. Grenzen worden gesloten, vijandige boodschappen de wereld ingestuurd. Wie mensenrechtenschendingen aankaart als journalist of medische hulporganisatie, riskeert geliquideerd te worden. Activisten hebben veel moed nodig om staande te blijven. We hebben dringend behoefte aan zulke grensverleggende figuren, die de angst doorbreken en dialoog op gang brengen, die vertrouwen in mogelijkheden verschuild in een eenvoudig mensenkind: de jongen van achter de schapen, de eenvoudige man of vrouw wiens ogen zijn open gegaan.

‘Want God ziet niet zoals een mens ziet; een mens kijkt naar het uiterlijk, maar de Heer kijkt naar het hart.’ (1 Samuel 16, 7b)

De profeet moet wakker geschud worden en krijgt van God de opdracht op zoek te gaan naar een betere leider voor het volk. Om een goede leider te kiezen, gaat Samuël eerst af op uiterlijk vertoon en macht. Maar de profeet Samuël moet anders leren kijken: ‘Een mens kijkt naar het uiterlijk maar God kijkt naar het hart’. Die andere kijk zorgt voor een verrassende wending: niet de oudste of sterkste, maar de ‘rosse’, de jongste, de herder zal koning zijn in het land. “Hem moet gij zalven: hij is het.” Hij die niet neemt, maar zorg draagt.

In het evangelie merken we weerstand tegen de bevrijdingsdaden van Jezus: Hij durft op sabbat te werken. Ook al is dat een goede daad, de Farizeeën zien dit anders. Jezus verwijt hen kortzichtigheid: ‘Jullie die door en door vertrouwd zijn met de Thora, jullie zouden echt ziende moeten zijn, maar doordat jullie halsstarrig vasthouden aan de kleinste regels, zien jullie het echte perspectief niet. Dat is jullie blindheid.’ Maar het goede zal toch doorbreken. Met de man die naar de vijver van Siloam wordt gestuurd, is een begin gemaakt van de genezing van blindheid. Deze man leert Jezus kennen als een profeet, als de verwachte mensenzoon, als licht voor de wereld.

Wij kunnen met nieuwe ogen naar onze wereld leren kijken, vanuit het gezichtspunt van de mens die niet meetelt en kleingehouden wordt. Misschien moeten we, net als Samuël, de kortzichtigheid voorbij, anders leren kijken en kiezen voor leiders die niet nemen, maar zorg dragen.

Tijd voor actie!

Er is heel wat kortzichtigheid. Veel belangrijke zaken zien we niet. Soms zijn we verblind, waardoor we alleen onze eigen waarheid zien. Zo komt bv. Oost-Congo zelden in het nieuws. De VS en Europa hebben er belang bij hun ogen te sluiten voor de gruwel daar, want er zijn kostbare ertsen zoals coltan en kobalt te vinden voor gsm’s, raketten en ander militair materiaal. Die dubbele moraal – met woorden veroordelen maar niets doen – is een blindheid die een oplossing in de weg staat. Bovendien worden, binnen de DR Congo, verdedigers van mensenrechten bedreigd, gearresteerd of gewelddadig aangepakt.

Voor wie meer wil lezen rond het project in Oost-Congo:

Gebed

Waar uitsluiting is, maakt Gij, God van leven, openingen.
Wie aan de kant werd geschoven,
mag in het middelpunt.
Want Gij ziet met andere ogen dan de onze.
Laat uw licht schijnen, zodat onze ogen openen.
Dan zullen wij, genezen van onze blindheid,
elkaar graag zien, elkaar verheffen
en naar waarde schatten.
Dan worden grenzen overbrugd, kloven gedicht
en zullen wij verbindende mensen zijn,
uw verbond waardig!

(Liturgiemap BD 2026)

Lied: Huis van vrede – Sela

Wat ik zo nodig heb
boven alle dingen;
wat echt belangrijk is,
is bij U te vinden.
In alles wat ik zocht
was ik steeds op zoek naar U.

Wie kent mijn hart als U?
De tranen die ik huilde;
in uw aanwezigheid
mag ik altijd schuilen.
U roept mij dichterbij.
In uw armen ben ik thuis.

Liever één dag bij U
in dit huis van vrede,
dan duizend dagen leven
zonder uw liefde, Jezus.
Ik geef alles aan U:
heel mijn hart en mijn ziel
zijn voor U alleen.

Ook als het niet meer gaat,
als ik geen rust kan vinden,
dan ben ik niet alleen.
Ik zal blijven zingen,
dat ik bij U mag zijn;
heel mijn leven dicht bij U.
 

Tekst en muziek: Matthijn Buwalda, Peter Dijkstra, Mirjam Kerkhof-de Jager © 2023 Stichting Sela Music

Coverfoto: Congo – In vredesclubs verenigen burgers zich om zich toe te wijden aan verzoening
© Africa Reconsiled